Immaterieel erfgoed
Een duik in de lokale tradities en gewoonten
Tradities om trots op te zijn - Ontdek de tradities die Eersel en de Kempen kleur geven
Wie aan Brabantse tradities denkt, denkt al gauw aan carnaval, het worstenbroodje en de zachte g. Maar Eersel en De Kempen hebben ook andere tradities. Ze laten zien waar wij vandaan komen en zeggen iets over wie wij zijn.
Bedevaart Retie - Werbeek
Traditioneel hoort Brabant met Limburg tot het katholieke zuiden. Het is dan ook logisch dat hier veel katholieke tradities zijn.
Al sinds 1661 trekken Eerselse pelgrims op de laatste zaterdag van juni naar Werbeek, net over de grens in België, om Maria ter Sneeuw te eren. Behalve de pelgrims nemen ook de Eerselse gilden en Harmonie de Goede Hoop deel aan dit gebeuren. In stoet wordt het lievevrouwbeeld van de parochie Eersel meegedragen.
Deze traditie ontstond in de periode 1660 - 1670 toen de Kempen geplaagd werd door de pest. De inwoners van Eersel deden een belofte om elk jaar op bedevaart naar Werbeek te gaan als deze dorpen gespaard bleven van de besmetting.
De dag begint met een viering in de kerk van Retie. Daarna volgen een serenade en vendelgroet op het plein voor het gemeentehuis, de Erewijn drinken bij de burgemeester en natuurlijk de processie naar de kapel van Werbeek. Na het rozenhoedje met gezang gaat iedereen weer zijn eigen weg.
Muziek voor het prille lenteleven - Geen dauw zonder klank
Dauwtrappen
Dauwtrappen in Eersel is een oude traditie en vindt plaats op Hemelvaartsdag. De Koninklijke Harmonie De Goede Hoop uit Eersel gaat in alle vroegte rond 06.00 uur op pad, trekt door de straten gewapend met koper, hout en trom en blaast het dorp wakker. Onderweg brengen de muzikanten aubades (muzikale eregroeten) bij mensen die voor het dorp iets betekenen, en in elk geval bij mensen zoals de burgemeester, pastoor, voorzitter of erelid van de harmonie.
Ergens tussen al die noten door zit iets wat moeilijk te benoemen is: een soort dorpsgevoel dat je niet kunt organiseren, maar dat er ineens is. De gewoonte komt waarschijnlijk uit de Germaanse tijd en draait om het vieren van de lente en het ontwaken van de natuur. Vroeger geloofde men dat de dauw een zuiverende en genezende werking had.
Een gezellige Kempische traditie - Van kroeg naar kroeg
Boerenovertrek
Een boerenovertrek in Eersel en de Brabantse Kempen is een ludieke verrassingstocht per huifkar voor stellen die gaan samenwonen of verhuizen. Vrienden en familie organiseren deze tocht, vaak met muziek en drank, en het is een typische traditie in de regio. Het gezelschap trekt hierbij in een versierde huifkar getrokken door een tractor van café naar café door diverse dorpen.
De traditie komt voort uit de burenhulp, waarbij de hele buurt hielp bij een verhuizing.
Van vendelgroet tot vaandel - Al generaties lang
Schuttersgilden
Bij de gildes draait het om trouw, eer en verbondenheid. Met hun vaandels, vendels, trommels en vaste rituelen houden zij een eeuwenoude Kempische cultuur levend. Ze zijn nog altijd zichtbaar bij bijzondere momenten, zoals processies, herdenkingen, feestdagen en dorpsactiviteiten. Bij de gildes hoort ook de schutterij. Tijdens het koningschieten schieten de leden om de beurt op een houten vogel. Wie het laatste stuk eraf schiet, wordt gildekoning.
Er zijn maar liefst 8 gildeverenigingen in de gemeente Eersel. Ieder gilde heeft zijn eigen geschiedenis en gebruiken, maar overal draait het om hetzelfde: verbondenheid, trouw en trots op het dorp. Het oudste gilde is het gilde van Wintelre uit 1320. Het gilde van Vessem wordt voor het eerst in 1398 genoemd. Voor het dorp Eersel zelf is het St. Catharina & St. Barbara Gilde heel oud: daarvan is tastbaar bewijs uit 1506.
Verhalen die blijven rondspoken - Ontdek de geheimen van De Kempen
Streekverhalen
De Kempen zit vol spannende streekverhalen, sagen en legenden. Vroeger werden die vooral ’s avonds verteld, aan tafel of bij het vuur. Verhalen over spoken, dwaallichten, heksen, kabouters en geheimzinnige plekken gingen van generatie op generatie door. Zo kreeg het landschap een extra laag: achter een bosrand, heidepad of oude boom kon zomaar een verhaal schuilgaan.
Een bekend voorbeeld is de Gloeiige: een vurige spookverschijning die volgens de verhalen door de Kempen dwaalt. Ooit zou hij een rijke, hebzuchtige landheer uit Eersel zijn geweest. Door zijn daden rustte er een vloek op hem, waardoor hij voor altijd moest blijven rondzwerven. Nog altijd wordt zijn verhaal verteld, onder andere via routes en plekken in de omgeving. Bekijk hier de Gloeiige route.
Tijdens kermis komt het hele dorp samen - Altijd een reden voor een feestje
Kermis
Kermis is ontstaan uit "kerkmis": in het katholieke zuiden is dit vaak een groter feest dan in de rest van het land. De kermisdichtheid en de sociaal-culturele status van de kermis in Brabant als volksfeest is erg sterk. In De Kempen nemen mensen soms zelf vrij, vooral op kermismaandag. Elk dorp viert zijn eigen kermis, met attracties, muziek, lekkers en veel gezelligheid. Het is hét moment om elkaar te ontmoeten op het plein of op het terras, waarbij het bier vaak rijkelijk vloeit.
De kermismaandag in Vessem wordt traditioneel afgesloten met heel veel bier en...wc-papier. Zoals elk jaar kleurt het dorpje voor een dag spierwit, als de bomen in de omgeving van de kermis worden bekogeld met honderden rollen wc-papier: dat zijn zo'n drie supermarktcontainers vol. Alles mag en niets is te gek ...zelfs een luier op je hoofd zetten niet.
Een warme wintertraditie - Sfeervolle kerststallen en verhalen
Kerststallenroutes
De Kempen (zowel Belgisch als Nederlands) staat bekend om zijn sterke traditie van kerststallenroutes. Deze routes voeren langs tientallen, soms wel honderden, kerststallen die door buurtverenigingen, parochies en particulieren worden opgebouwd. Veel stallen staan buiten, vaak met handgemaakte figuren. De meeste routes zijn te bezoeken vanaf halverwege december tot begin januari. Regelmatig worden echte schapen of ezels bij de stallen geplaatst.
In De Kempen is deze mooie kerststallenroute elke winter te bezoeken.
